|
طرح
پژوهشی
خشت در معماری سنتی ايران- مرحله دوم، فرسايش بناهاي خشتي در مناطق
شرق، غرب و فلات مرکزی
خشت يکی از قديميترين و اصلی ترين مصالح مورد استفاده در معماری سنتی
ايران محسوب می شود که با وجود آسيب پذيری
آن
اما گاه قرنها از عمر
آثار
خشتی
می گذرد. از طرف ديگر ويژگيهايی از قبيل سهولت دسترسی به ماده اوليه،
انعطاف و شکل پذيری، عايق بودن، ارزانی و غيره باعث شده که امروزه نيز
خشت و ساير مصالح گلی برای ساخت خانه های ارزان قيمت در دنيا مورد توجه
قرار داشته باشد. ماهيت آسيب پذير خشت در برابر عوامل جوي همچون باد،
باران، تغييرات شديد آب و هوايي
باعث
می شود که
بناهای خشتی بدون حفاظ همواره مورد فرسايش و تخريب قرار گيرند. عموماً
سرعت و چگونگی فرسايش در اينگونه مصالح از يك طرف بستگي به ترکيب و
نحوه ساخت آنها و از طرف ديگر شرايط اقليمي منطقه اي كه در آن واقع شده
اند دارد.
تنوع خاکها، امکانات موجود در هر محل و اقليمهای مختلف، حفاظت و
استفاده از خشت را با مشکلات زیادی روبرو ساخته است. بنابراین بحث
مربوط به استحکام بخشی و حفاظت از سازه های خشتی و گلی بدست آمده در
بناها و محوطه های باستانی و مقاوم سازی اين نوع مصالح یکی از مباحث
بسيار مهم و مورد توجه کارشناسان ذيربط است.
در ادامه طرح سال 83 که مقایسه ای بین علت و الگوی فرسایش آثار خشت و
گل در دو منطقه جنوب غرب و جنوب شرق داشته است، این مطالعات
در
سه منطقه شرق،
غرب و فلات مركزي
در
سال جاری ادامه پیدا کرد.
در
این ارتباط و بر اساس بررسيهای انجام شده،
چند محل بنابر موقعيت و اهميت بناهای موجود در مناطق
فوق
برای مطالعات موردی انتخاب
شدند
که عبارتند از: آثار معماری زيويه، تپه نوشيجان و هگمتانه در غرب، کوه
خواجه و شهر سوخته در شرق و بناهای موجود در شهر يزد و آتشگاه اصفهان
در فلات مرکزی.
جمع آوری منابع
در خصوص اطلاعات تاریخی محلهای نامبرده،
بررسی نقشه های جغرافيايی و تعيين ايستگاههای هوا شناسی و اقليم در
مناطق فوق و مکاتبه و پيگيری برای دریافت داده های هوا شناسی، خاک
شناسی و زمين شناسی از سازمانهای مربوطه از ديگر اقدامات انجام شده در
ارتباط با اين طرح هستند.
مستند نگاری بناهای خشتی در مناطق مورد نظر و ميزان پراکندگی آنها.
انجام نمونه برداری از آثار خشتی فوق و مطالعات آزمايشگاهی مکانيک خاک
(دانه بندی و حدود آتربرگ)، کانی شناسی و آنالیز شيمیايی
از
جمله اقدامات لازم و پیش بینی شده این طرح
می باشند.
منيژه هاديان
با همکاری: فرح مدنی، شهمیرا رحیمی
|
