Maremat

معرفي و بررسي آثار مش اسماعيل و ارائه راه كارهاي حفاظت

استاد مجسمه ساز «توكل اسماعيلي» معروف به «مش اسماعيل» در سال ۱۳۰۲ در قزوين به دنيا آمد. پدرش «علي اصغر اسماعيلي» به شغل مسگري مشغول بود. در سن بيست و پنج سالگي (1327 هجري شمسي) به تهران مهاجرت كرد و به استخدام دانشگاه تهران درآمد و به عنوان دستيار در كارگاه مجسمه سازي دانشگاه به كار مشغول شد.

هنرمند بي ‏سوادي كه در سطح دانشگاهيان كار مي كرد او در قزوين متولد شد و در تهران فوت‏ نمود و تا آخرين لحظات زندگي غرق در كارهاي خود، ابداعات خود، سبك خود بود. او باروش خود رستم را لاغر مي‏ديد، زن را در مجسمه‏هاي خود بدون هيچ امتيازي در مورد زن‏ بودن آنها تصوير مي كرد، آنها را چون يك انسان، بدون در نظر گرفتن فرم بدني، ترسيم، مجسم وشكل مي داد از فرم‏هاى كلاسيسم، امپرسيونيسم و كوبيسم خبرى نيست گو اينكه در كارهايش‏ از قواعد هنريي تبعيت نكرده ولي در اثراتش با يك ديد سادگي و زيبايي روبرو مي شويم، درباره‏كارهايش مطالب زيادي نوشته‏اند ولي آنچه كمتر بآن توجه شده خلاقيت يك انسان ساده لوح با استفاده سادگي و بدون وارد شدن در گرداب و امواج هنرهاي زمان است.

مش اسماعيل در نمايشگاه هاي انفرادي بسياري از جمله: گالري سيحون، گالري ليتو، خانه آفتاب، تالار قندريز، گالري مهرشاه، گالري تهران،گالري كلاسيك و ... همچنين بعد از جنگ به كار خود ادامه داد و نمايشگاه هاي بسياري در ايتاليا، تركيه، انگلستان، بلژيك، سوئيس و آلمان برگزار كرد. او كه توانايي، نبوغ و عشق خود را در توليد آثاري بديع به نمايش مي گذاشت، مورد تقدير بسياري از هنرمندان جهان قرار گرفت. آنچنانكه آثارش به موزه هاي پاريس، نيويورك، رم و لندن راه يافت. او جوايز بسياري از جمله جايزه اول بال سوئيس، جايزه انجمن ايران و امريكا، جايزه نمايشگاه آنكارا و جايزه هنري نمايشگاه اروپا را به خود اختصاص داد.

مش اسماعيل در طول عمر پربار خود حدود ۵۰۰ مجسمه ساخت و به جامعه هنري ايران عرضه كرد. اين در حالي بود كه همچنان سعي داشت تا هنرش را در سطح شهر گسترش دهد.

حاج توكل اسماعيلي بعد از مدتي بيماري در روز يك شنبه هشتم آبان ماه سال 1373 در سن 71 سالگي در گذشت.

روش كار مش اسماعيل از نظر تكنيك ساخت جوشكاري با آهن بوده است. به اين ترتيب كه با تهيه كردن ورقه ها يا مفتول هاي آهني از مراكز فروش و با استفاده از يك دستگاه جوشكاري ساده و نهايتا" يك دستگاه فرز براي پرداخت مجسمه هاي ساخته شده كار مجسمه سازي را انجام مي داد. براي تزيين كارها نيز از خال جوش هايي كمك گرفته است. او براي حفاظت از آثارش در برابر عوامل محيطي پس از پرداخت و اتمام كار سطح كار را با كيلر پوشش مي داد به اين ترتيب علاوه بر جلوگيري از تأثير عوامل محيطي، نماي اصلي كار كه جوشكاري با آهن بود حفظ مي شد.

متأسفانه در حال حاضر برخي مجسمه هاي مش اسماعيل كه در محوطه هاي روباز تحت نظارت شهرداري قرار دارند جهت حفاظت بصورت سليقه اي رنگ آميزي مي شوند كه نما و اصالت اثر را كاملا" مخدوش ساخته است. از طرفي بدليل عدم نظارت و تلاش در خصوص نگهداري، اين آثار علاوه بر اينكه تحت تأثير عوامل محيطي روند تخريب را طي مي كنند، عوامل انساني نيز باعث تخريب فبزيكي آنها شده اند.