|
معرفی
پژوهشکده
پژوهشکده حفاظت و مرمت
آثار تاریخی
–
فرهنگی، در سال 1375 به عنوان یکی از 5 پژوهشکدة سازمان میراث فرهنگی
کشور ( پژوهشگاه) وقت فعالیت خود را آغاز نمود. ماهیت زمینه فعالیتها
و نیازهای ساختار تشکیلاتی سازمان متبوع باعث شد تا کلیه اقدامات و
برنامهها در این پژوهشکده بر اساس محورهای پژوهشی، ستادی، آموزشی و
اجرایی طراحی شده و شکل گیرد.
لزوم شناخت دقیق آثار تاریخی
–
فرهنگی و ویژگی مواد به کار رفته در آنها، تحقیق و درک فنآوریهای
کهن، آشنایی با واکنش مواد و عناصر مختلف استفاده شده در یک اثر در
برابر تأثیر عوامل گوناگون محیطی، شناخت فرآیندهای فرسودگی و تخریب
همپای ضرورتهای مطرح برای شناخت تأثیر روشهای متفاوت حفاظت و مرمت
آثار و بهینه سازی آنها، تلفیق روشهای سنتی و بومی حفاظت و مرمت با
شیوههای جدید و روز جهانی، آشنایی با خواص مواد مورد استفاده در امر
حفاظت و مرمت و آگاهی از تأثیرات جانبی آنها بر آثار باعث شد تا همه
ساله پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی
–
فرهنگی پروژههای مختلفی را حول محورهای یاد شده تعریف و هدایت کرده و
یا در اجرای پروژههای مشابه و مربوط با دیگر مؤسسات تحقیقاتی همکاری
کند.
گستردگی شبکه کارگاهها و آزمایشگاههای حفاظت و مرمت و
تنوع اشیاء و تعدد آثاری که موضوع کار این شبکه و کارشناسان شاغل در آن
به شمار میروند نیازمند سیاستگذاری و نظام برنامهریزی و اجرایی
هماهنگی است که یکی دیگر از محورهای عملکردی پژوهشکده حفاظت و مرمت
آثار تاریخی –
فرهنگی را شکل میدهد. در این جایگاه پژوهشکده عهدهدار همکاری با
واحدهای مختلف درون سازمانی است که یا به طور مستقیم و یا غیرمستقیم با
امر حفاظت و مرمت آثار و تزیینات وابسته به معماری در ارتباط هستند، به
علاوه پشتیبانی علمی، اجرایی و سازماندهی منابع انسانی و در برخی موارد
مالی پروژههای کوچک و بزرگ حفاظت و مرمت و نیز جذب و تقویت نیروی
انسانی برای کار در این شبکه از دیگر عناوین کاری پژوهشکده به شمار
میرود. موفقیتهای به دست آمده و نتایج درخشانی که در این زمینه حاصل
شده است باعث شده تا دامنه بهرهگیری از خدمات پژوهشکده تنها منحصر به
واحدهای درون سازمانی نشده و واحدها و مراکز خارج از سازمان نیز به
نوعی تعامل و همفکری در زمینههای یاد شده با پژوهشکده حفاظت و مرمت
دست یابند.
روند روبه رشد
فارغ التحصیلان مقاطع مختلف تحصیلات
دانشگاهی در زمینه حفاظت و مرمت، توجه به خصوصیت چند
وجهی و ضرورت استفاده از علوم و تخصصهای دیگر در اجرای بخشهای مختلف
طرحهای حفاظت و مرمت، پیشرفت روزافزون سطح فنآوری و تولید انبوه
اطلاعات تخصصی در زمینه حفاظت و مرمت، ماهیت پژوهشی- کاربردی بخش
عمدهای از فعالیتهای پژوهشکده و بسیاری عوامل دیگر موجب شدهاند تا
علاوه بر برنامههای مختلف آموزشی که هر ساله توسط پژوهشکده
برنامهریزی و اجرا میشوند، سهم عمدهای از کلیه فعالیتهای پژوهشکده
دارای زمینههای آموزشی و بازآموزی بالقوه و بالفعل باشند. به طور کلی
میتوان گفت برنامهها و فعالیتهای آموزشی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار
تاریخی–فرهنگی
در زمینههای تخصصی به منظور تربیت، بازآموزی و ارتقاء سطح علمی دست
اندرکاران امر حفاظت و مرمت در سه سطح کشوری، منطقهای و بینالمللی،
با برگزاری دورهها و کارگاههای آموزشی، سمینارها و گردهماییهای
تخصصی، تهیه، تولید و انتشار مواد و مطالب آموزشی به صورت پوستر،
دستورالعمل مقالات و فیلمهای آموزشی، انتشار خبرنامه و ایجاد
پایگاههای اطلاعرسانی و مشاوره و نیز تکمیل و تجهیز کتابخانه و مرکز
اسناد تخصصی حفاظت و مرمت توسط این پژوهشکده اجرا میشود.
پژوهشهای موفق از جمله پژوهشهای مرتبط با حفاظت و
مرمت آثار و مسائل مربوط به آن را نمیتوان جدا از بسترهای اجرایی
دانست و در بسیاری از موارد تعریف و انجام پروژههایی با نتایج کارآمد
و مؤثر بدون شناخت مشکلها، اولویتها و ضرورتهای مطرح میسر نیست. از
طرف دیگر عرصههای اجرایی موقعیتهای خاص و گرانقدری را برای آزمودن
نتایج پژوهشها و نیز آموزش در اختیار میگذارد. بر همین اساس گرایش
پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار نیز به انجام طرحها و فعالیتهای اجرایی
پیرو چنین دیدگاهی بوده و در تمامی موارد برنامههای اجرایی پژوهشکده
جدای از مسایل تحقیقاتی و آموزشی نبوده است. به طور کلی پژوهشکده حفاظت
و مرمت آثار تاریخی –
فرهنگی با تکیه بر توان بالای کارشناسی و اجرایی در شبکه حفاظت و مرمت
سطح کشور توجه خود را در انتخاب و انجام طرحهای اجرایی تنها معطوف به
آن دسته از برنامهها میسازد که اولاً ابزار و امکانات خاص اجرایی آن
به طور انحصاری در اختیار پژوهشکده بوده و یا بستر تحقیقاتی و آموزشی
مورد نیاز برای پشتیبانی طرحهای آموزشی و پژوهشی را در اختیار
بگذارند.
در تمامی
فعالیتها و محورهای یاد شده، پژوهشکده با اعتقاد به ماهیت فراگیر و
جهانی امر حفاظت از میراث
فرهنگی و یادگارهای تمدن بشری و نیز موقعیت خود در سطوح
مختلف منطقهای و بینالمللی نهایت همراهی و همکاری با نهادها و موسسات
بینالمللی تخصصی را داشته و در بسیاری از موارد حتی فراتر از حوزههای
تخصصی خود عهدهدار انجام و هماهنگی فعالیتهایی در زمینه سایر مسایل
مربوط به میراث فرهنگی بوده است. همین امر باعث شده تا امروزه پژوهشکده
حفاظت و مرمت آثار تاریخی–فرهنگی
نامی شناخته شده در سطح بینالمللی و بین کارشناسان و متخصصان امور
میراث فرهنگی به شمار آید.
تمامی فعالیتهای یاد
شده به صورت متمرکز در ساختار فعلی پژوهشکده انجام میشود. این بدنه
متشکل از گروههای تخصصی حفاظت و مرمت (گروه حفاظت و مرمت آثار فلزی،
گروه حفاظت آثار سفالین و شیشه، گروه حفاظت نقاشی، گروه حفاظت تزئینات
وابسته به معماری و بقایای باستانشناسی، گروه حفاظت نسخ خطی و کاغذ و
گروه حفاظت بافتهها)، بخشهای تحقیقاتی شناخت مواد و فنآوریهای کهن
( واحدهای مختلف تجزیه کمی و کیفی مواد، میکروسکوپی و مطالعات ساختاری،
مطالعات زیست محیطی و سالیابی) است.
با توجه به سیاستهای
یاد شده پژوهشکده از جمله اعتقاد بر ماهیت فراگیر و جهانی امر حفاظت و
مرمت و معرفی پژوهشکده در سطح منطقهای و بین المللی، این پژوهشکده
دارای واحد مستقل همکاریهای بین المللی است که عهدهدار برقراری و حفظ
ارتباطات تخصصی در زمینههای مختلف پژوهشی، آموزشی، اطلاع رسانی و
اجرایی میباشد.
بخش معرفی و آموزش پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی
–
فرهنگی شامل کتابخانه و مرکز اسناد، دفتر گردهماییها و مجامع،
انتشارات و آموزش، از دیگر بخشهای اجرایی پژوهشکده است که به صورت
تخصصی برنامه ریزی، اجرا و هدایت طرح های مربوطه را با همکاری دیگر
گروهها، بخشها و واحدهای پژوهشکده و سازمان میراث فرهنگی بر عهده
دارد. دانشجویان و محققان حفاظت و مرمت آثار نیز از خدمات و تولیدات
این بخش استفاده میکنند.
از دیگر قسمتهای
پژوهشکده میتوان به امور اداری و مالی و بخش رایانه و اطلاعات مدیریت
اشاره کرد.
پژوهشکده
حفاظت و مرمت آثار تاریخی
–
فرهنگی در ترکیب فعلی خود دارای نزدیک به 50 همکار بوده که از این میان
7 نفر عضو هیئت علمی، 17 نفر کارشناس و کارشناس ارشد شاغل در بخشهای
تحقیقاتی و گروههای پژوهشی و 25 نفر در بخشهای اداری، پشتیبانی و
خدمات
به انجام وظیفه
میپردازند.
ساختار نهایی پژوهشکده
به تبع تغییراتی که پس از ادغام دو سازمان میراث فرهنگی و گردشگری روی
داده و با در نظر گرفتن تشکیلات مصوب پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری،
تا پایان سال جاری تهیه و برای تصویب ارائه خواهد شد.
بازگشت به صفحه
اصلي
| 
